Artur Greiser.html



Arthur Karl Greiser (ur. 22 stycznia 1897 w Środzie Wielkopolskiej - zm. 21 lipca 1946 w Poznaniu) - nazistowski polityk, Obergruppenführer SS, namiestnik Rzeszy w Kraju Warty, przedtem prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańsk.

Po trzyletnim pobycie w szkole powszechnej, dalsze wykształcenie uzyskał w królewsko-pruskim gimnazjum humanistycznym w Inowrocławiu. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 zgłosił się do marynarki wojennej jako ochotnik. W 1915, po odpowiednim przeszkoleniu, został wysłany na front i awansowany na oficera. Następnie ponownie zgłosił się na ochotnika do lotnictwa marynarki i w 1917 został oficerem lotnictwa. Kilkukrotnie odznaczony w czasie wojny, został ranny w 1918 i odesłany do szpitala wojskowego w Gdańsku.

Po wyjściu ze szpitala pozostawał bez pracy, następnie próbował bezskutecznie powodzenia w kupiectwie. Później podejmował się prac dorywczych, obwożąc w lecie turystów wynajętą motorówką po Gdańsku a w zimie holując statki w gdańskim porcie. W 1924 współzałożył w Gdańsku organizację "Stahlhelm", która skupiała byłych żołnierzy frontowych, z której wystąpił w 1926. W 1925, na tle polsko-niemieckiego konfliktu o status miasta Gdańsk, związał się z ruchami rewizjonistycznymi i antypolskimi. Zaczął występować publicznie na wiecach i zgromadzeniach deklarując się jako "zwolennik niemieckości Wolnego Miasta Gdańska". Gdy wprowadzono polskie skrzynki pocztowe, do czego Polska miała prawo zgodnie z ustaleniami potwierdzonymi wcześniej przez Ligę Narodów, Greiser zażądał w swoim przemówieniu podczas skierowanej przeciwko Polsce i Lidze Narodów demonstracji, która odbyła się na Długim Targu w Gdańsku w dniu 23 września 1925, wyrzucenia wszystkich Polaków z tego miasta^[1].

Swoim zaangażowaniem propagandowym zwrócił uwagę NSDAP, do której przyjęto go w 1929. W latach 1930-1933 pełnił obowiązki sekretarza okręgu partyjnego w Gdańsku. W lipcu 1933 został wybrany wiceprezydentem gdańskiego Senatu, a w listopadzie 1934 prezydentem, czyli głową tego miasta-państwa. Jednocześnie pełnił funkcję ministra (senatora) spraw wewnętrznych.

21 września 1939 przejął kierownictwo cywilne w Poznaniu, a w listopadzie 1939 objął funkcję namiestnika w Kraju Warty. Przeprowadzał brutalną germanizację i eksterminację ludności z podległych obszarów.

W 1945 został aresztowany przez wojska amerykańskie i wydany Polsce. Za popełnione zbrodnie był sądzony przez Najwyższy Trybunał Narodowy. Jego obrońcą z urzędu w procesie, który trwał od 21 czerwca do 7 lipca 1946, byli Stanisław Hejmowski i Jan Kręglewski. W czasie procesu obrońca Greisera wyrażał wątpliwości, czy głowa obcego państwa (a taką był Greiser jako prezydent senatu Wolnego Miasta Gdańsk) może zostać skazana w innym państwie. Z kolei oskarżenie oddalało te obiekcje, argumentując iż w czasie, kiedy popełnione zostały czyny za które był sądzony, nie był już prezydentem Senatu nieistniejącego już państwa.

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Akt oskarżenia przeciwko Arthurowi Greiserowi, wydany przez Najwyższy Trybunał Narodowy w 1946

Według aktu oskarżenia, Arhtur Greiser, jako namiestnik Rzeszy (niem. Reichsstatthalter), a jednocześnie okręgowy kierownik Niemieckiej Partii Narodowosocjalistycznej (niem. Gauleiter) na obszar województwa poznańskiego oraz części łódzkiego i pomorskiego w latach 1939-1945, został oskarżony m.in. o to iż działał na szkodę Państwa Polskiego i jego obywateli poprzez udział, podżeganie do dokonania, udzielanie pomocy przy dokonaniu i dokonywanie^[2] m. in.:

• indywidualnych i zbiorowych zabójstw osób spośród ludności cywilnej i jeńców wojennych
• czynów polegających na znęcaniu się, prześladowaniu i zadawaniu uszkodzeń cielesnych oraz powodujących rozstrój zdrowia takich osób
• systematycznego niszczenia polskiej kultury, grabieży polskich wartości kulturalnych oraz germanizowania kraju i ludności polskiej i bezprawnego zaboru własności publicznej
• systematycznego, bezprawnego pozbawienia ludności polskiej jej własności prywatnej.
• lżenia i wyszydzania Narodu Polskiego, poprzez głoszenie jego niższości kulturalnej i małej wartości społecznej
• przymusowe wysiedlanie całymi osiedlami, ulicami, rodzinami lub indywidualnie na obszar Generalnego Gubernatorstwa lub do obozu pracy przymusowej w Rzeszy
• prześladowania i zgładzania obywateli polskich narodowości żydowskiej lub pochodzenia żydowskiego poprzez wymordowanie w miejscu zamieszkania, zgromadzenie w zamkniętych dzielnicach żydowskich, skąd wywożono ich w celu eksterminacji w komorach gazowych pobliskiego obozu straceń w Chełmnie nad Nerem, lżenie ludności żydowskiej czynnie i słownie poprzez zadawanie cierpień fizycznych, uszkodzeń cielesnych i poniżania godności ludzkiej
• wywożenie dzieci polskich^[3] wbrew woli rodziców i opiekunów, przymusowe umieszczanie ich w niemieckich rodzinach zastępczych i publicznych zakładach opiekuńczych w Rzeszy, z zerwaniem wszelkiej łączności z rodzinami i polskością oraz nadanie im imion i nazwisk niemieckich

Najwyższy Trybunał Narodowy uznał go winnym zbrodni i skazał Greisera na śmierć, końcowa sentencja sądu z dnia 9 lipca 1946 brzmiała:

"Arthura Greisera należy uznać winnym wszystkich zbrodni i zarzucanych mu przestępstw, z tym ograniczeniem, że zabójstw, uszkodzeń cielesnych i znęcań się Arthur Greiser osobiście nie dokonywał. Za powyższe przestępstwa skazać Arthura Greisera na karę śmierci, nadto orzec utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze oraz konfiskatę całego jego mienia; od momentu ponoszenia kosztów sądowych i uiszczenia opłaty sądowej zwolnić go. Dowody rzeczowe pozostawić przy aktach sprawy"^[4]

Arthur Greiser został stracony przez powieszenie 21 lipca 1946. Wyrok wykonano publicznie na stokach poznańskiej cytadeli. Ciało Greisera po przeprowadzeniu sekcji w Zakładzie Anatomicznym Uniwersytetu Poznańskiego zostało spalone w tym samym krematorium w którym palono zwłoki pomordowanych przez nazistów Polaków. Prochy zostały oddane do dyspozycji Prokuratury Sądu Specjalnego. Była to ostatnia publiczna egzekucja w Polsce.

edytuj Zobacz też

• Greiserówka

Przypisy