Chronologia sztuki chińskiej okres od 3000 p.n.e. do 1911 r.
| 3000 - 1500 p.n.e. |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Rozwój kultur neolitycznych. |
| Architektura |
Człowiek zamieszkuje groty, ziemianki. Pierwsze osady otoczone wałami ziemnymi. |
| Rzeźba |
Figurki ludzi i zwierząt rzeźbione w kamieniu. |
| Rzemiosło |
Ceramika malowana i zdobiona odciskami. |
| 1766 - 1025 p.n.e. - dynastia Shang Yin |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Utworzenie organizacji państwa w dolnym biegu Żółtej Rzeki, najstarsze zabytki pisma. |
| Architektura |
Powstanie pierwszych, obwarowanych miast (Czengczou, Anjang) na regularnym planie; budowle o konstrukcji szkieletowej (drewniane słupy, wypełnienie ścian z ubitej gliny); pałace i grobowce władców (Anjangu), świątynie przodków (Lojang). |
| Malarstwo |
Fragmentarycznie zachowane malowane dekoracje na glinianych ścianach grobowców (Anjangu). |
| Rzemiosło |
Wyroby z brązu: broń i brązy rytualne zdobione ornamentami i napisami; przedmioty z nefrytu, jadeitu i kości; ceramika naśladująca wyroby z brąz; kamionka z zielonkawą polewą. |
| 1025 p.n.e. - 770 p.n.e Zachodnia dynastia Zhou |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Utworzenie państwa lennego. |
| Architektura |
Dalszy rozwój konstrukcji drewnianych, wprowadzenie wsporników tou-kung. |
| Malarstwo |
Malarstwo na jedwabiu (fragment sztandaru znaleziony w grobowcu w Czangsza). |
| Rzemiosło |
Wyroby z brązu: broń i brązy rytualne zdobione ornamentami i napisami; przedmioty z nefrytu, jadeitu i kości; ceramika naśladująca wyroby z brąz]u; kamionka z zielonkawą polewą. |
| 770 - 256 p.n.e. Wschodnia dynastia Zhou; 770 - 480 p.n.e. Okres Wiosen i Jesieni |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Rozbicie państwa na niezależne, feudalne państewka; w VII wieku p.n.e.; wprowadzenie kalendarza astronomicznego (opartego o obserwację ciał niebieskich); Powstanie taoizmu - Lao-tsy (VI wiek p.n.e.); powstanie konfucjanizmu - Konfucjusz (551 p.n.e. - 479 p.n.e.). |
| Architektura |
Dalszy rozwój konstrukcji drewnianych, częste stosowanie wsporników tou-kung. |
| Rzemiosło |
Pojawienie się w zdobnictwie brązów scen figuralnych z polowań, wojen, uroczystości świątecznych. |
| 480 p.n.e. - 221 p.n.e. Okres Walczących Królestw |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Katalog gwiazd (IV w. p.n.e.), wytop żeliwa. Powstanie licznych szkół filozoficznych: Szkoła konfucjańska: Mengzi, Xunzi; Szkoła taoistów: Zhuangagzi, Yang Zhou, Lienzi; Szkoła motistów: Mo Di; Szkoła wróżbiarska; Szkoła logistów: Huishi; Szkoła legistów: Gongsun Long, Shang Yang, Han Fei. |
| Architektura |
Pierwsze założenia urbanistyczne - powstanie miast Lojang i Luczeng (V-IV wiek p.n.e.), budowle pałacowe położone w ogrodach otoczonych murami, rozpoczęcie budowy Wielkiego Muru. |
| Rzeźba |
Umieszczane w grobowcach figury z drewna, brązu, gliny przedstawiające służbę i konie, modele domów. |
| Rzemiosło |
Zwierciadła z brązu, rytualne przedmioty z nefrytu i jadeitu. |
| 221 p.n.e. - 207 p.n.e. dynastia Ts'ing; 206 p.n.e. - 220 n.e. dynastia Han |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Zjednoczenie państwa i poszerzenie zasięgu terytorialnego, utworzenie organizacji administracyjnej kraju, palenie ksiąg 213 p.n.e., powstanie jedwabnego szlaku, zastosowanie żelaza, wynalezienie papieru (105 r.) i sejsmografu (II wiek), powstanie teatru pai-hi. Filozofia: konfucjonizm: Dong Zhongshu; taoizm: Zhang Daoling, Wang Bi, He Ian; Opozycjoniści wobec konfucjanizmowi i taoizmu. |
| Architektura |
Zastosowanie w grobowcach konstrukcji łuku i kopuły. Różnorodność typów budowli (nie zachowane). |
| Rzeźba |
Terakotowa armia z grobowca cesarza Szy-huang-ti, rzeźby w brązie: konie, zaprzęgi; rzeźba w kamieniu: słupy i figury na drogach prowadzących do grobowców (Drogi Duchów). |
| Malarstwo |
Gliniane i kamienne płyty pokryte płaskim reliefem, zdobione malowidłami z scenami mitologicznymi i z życia codziennego, wizerunki dam dworu, strażników i koni (odnalezione w grobowcach). |
| Rzemiosło |
Grubościenne naczynia ceramiczne malowane lub glazurowane, dekoracje reliefowe wzorowane na sztuce perskiej. Wyroby z laki, jedwabiu, nefrytu i jadeitu. |
| 220 - 265 Okres Trzech Królestw; 256 - 420 dynastia Jin; 420 - 589 Epoka Południowych i Północnych Dynastii; 589 - 618 dynastia Suei |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Zbudowanie Wielkiego Kanału, rozkwit buddyzmu w IV-V w., ożywienie taoizmu i prześladowania buddyzmu (449), prześladowania taoizmu i buddyzmu (574-579); uznanie buddyzmu za religię państwową. Poezja Ts'ao Czy. Rozwój szkół buddyjskich: Huyan; Rozwój szkół pozostających w opozycji do szkół buddyjskich: Fan Zhen, Fu Yi. |
| Architektura |
Budowa buddyjskich świątyń kutych w skale, buddyjskie świątynie wzorowane na architekturze pałacowej wykonane z drewna, pagody z drewna,cegły, kamienia, kontynuacja budowy Wielkiego Muru, budowa mostów wiszących na żelaznych łańcuchach, użycie chomąta. |
| Rzeźba |
Największy rozwój rzeźby buddyjskiej (świątynie skalne: Groty Tysiąca Buddów w Tunhuang, rzeźby w Jünkang, Lungmen, stele kamienne z napisami, datami. |
| Malarstwo |
Malarstwo na ścianach świątyń skalnych, drewnianych, ścianach klasztorów; reforma kaligrafii, początki teorii malarstwa. |
| Rzemiosło |
Wynalezienie porcelany (VI wiek); naczynia z kamionki pokryte przejrzystą zieloną glazurą; niewielkie formy rzeźbiarskie ze złoconego brązu. |
| 618 - 907 dynastia T'ang |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Budowa potęgi państwa, rozwój biurokracji państwowej, rozwój rolnictwa, złoty wiek poezji, zastosowanie druku blokowego, pierwsze encyklopedie, konstrukcja mechanicznego zegara wodnego; ok. 750 - początek upadku państwa. |
| Architektura |
Rozwój urbanistyki, powstanie pierwszego milionowego miasta (Czang-an). Budowa pałaców cesarskich, klasztorów, pagód (Wielka Pagoda Dzikich Gęsi i Mała Pagoda Dzikich Gęsi). |
| Rzeźba |
Kontynuacja rzeźby buddyjskiej, rzeźba w kamieniu, brązie, lace, drewnie. Figury grobowe z gliny. Malowanie i glazurowanie rzeźb z gliny. |
| Malarstwo |
Malarstwo ścienne w świątyniach, malarstwo krajobrazowe, malarstwo tuszem, malarstwo związane z buddyzmem; portrety i sceny rodzajowe. |
| Rzemiosło |
Rozwój techniki produkcji porcelany, naczynia z kamionki pokryte białą glazurą, wyroby ze srebra. |
| 907 - 960 Epoka Pięciu Dynastii; 960 - 1127 Północna Dynastia Sung, 1127 - 1279 Południowa Dynastia Sung |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Rozbicie państwa na niewielkie państewka, rozwój miast. Wynalezienie prochu strzelniczego (pierwsze zastosowanie do sztucznych ogni - 969, w wojsku - 1232), wprowadzenie do druku ruchomej czcionki, użycie kompasu magnetycznego i soczewki (940, okulary - ok. 1240), rozwój literatury i teatru. Neokonfucjanizm. |
| Architektura |
Dalszy rozwój budownictwa założeń pałacowo-parkowych, świątyń buddyjskich, pagód (Biała Pagoda), podwijanie naroży dachów. Stosowanie zasad feng-szuei. |
| Rzeźba |
Buddyjska plastyka w malowanym drewnie, liczne przedstawienia siedzących Bodhisattwa (XII-XII wiek). |
| Malarstwo |
Powstanie akademii i rozkwit malarstwa: krajobrazowego, pejzażowego w tuszu. Obrazy buddyjskie. Przedstawienia bambusów, ptaków, zwierząt i kwiatów. |
| Rzemiosło |
Doskonalenie techniki produkcji porcelany, porcelanowe wyroby naśladujące nefryt, figurki zwierząt i ludzi. Duża liczba typów naczyń i glazur (naczynia seladonowe), produkcja naczyń monochromatycznych, oraz zdobionych rytem i malowaniem, wysoki poziom artystyczny wyrobów. |
| 1279 - 1368 mongolska dynastia Jüng |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Wpływy lamaizmu pod panowaniem dynastii mongolskiej, pobyt Marco Polo w Pekinie; liczne bunty i powstania. |
| Architektura |
Rozbudowa Pekinu, odbudowa pałaców z okresu Sung, powstanie licznych świątyń. |
| Rzeźba |
Naśladownictwo stylu epoki T'ang. |
| Malarstwo |
Naśladownictwo stylu z okresu Sung; malarstwo krajobrazowe, rodzajowe, przedstawienia kwiatów. Rozwój teorii malarstwa. Ilustracja tekstów literackich, barwny drzeworyt. |
| Rzemiosło |
Liczne wyroby z brązu, srebra, laki, jedwabiu. Wyroby z porcelany (pojawienie się błękitno-białych naczyń). Naczynia jednobarwne i wielobarwne (przede wszystkim na eksport do Persji i Europy), figurki z porcelany. |
| 1368 - 1644 dynastia Ming |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Stabilizacja gospodarcza i wzrost potęgi państwa. Rozwój żeglugi, handlu, również z Europą (liczne manufaktury), bunty feudalne. W filozofii nurt subiektywno - idealistyczny. |
| Architektura |
Rozbudowa Pekinu (Miasto Zewnętrzne, Wewnętrzne, Zakazane Miasto), budowa wielu świątyń (Świątynia Niebios), kompleks 13 grobowców cesarskich pod Pekinem. |
| Rzeźba |
Monumentalne rzeźby stawiane wzdłuż Dróg Duchów; ceramiczne rzeźby lohanów. |
| Malarstwo |
Naśladownictwo stylu z okresu Sung; malarstwo krajobrazowe, rodzajowe, przedstawienia kwiatów. Rozwój teorii malarstwa. Ilustracja tekstów literackich, barwny drzeworyt. |
| Rzemiosło |
Liczne wyroby z brązu, srebra, laki, jedwabiu. Wyroby z porcelany (pojawienie się błękitno-białych naczyń). Naczynia jednobarwne i wielobarwne (przede wszystkim na eksport do Europy), figurki z porcelany. |
| 1644 - 1911 mandżurska dynastia Ts'ing |
| Wydarzenia; szkoły filozoficzne |
Panowanie dynastii mandżurskiej (język mandżurski zostaje językiem urzędowym), cenzura i nadzór policyjny oraz tajne organizacje i powstania narodowe. Misjonarze z Europy na dworze cesarza. Upadek wartości kultury narodowej filoziofii - neokonfucjański „pozytywizm”. |
| Architektura |
Odbudowa zniszczonych miast, założeń pałacowych; powstanie nowych - Letni Pałac pod Pekinem. Budowa klasztorów, świątyń. Przerost ornamentyki. |
| Rzeźba |
Drobne rzeźby w lace, nefrycie, kości. Liczne dekoracje rzeźbiarskie w architekturze. |
| Malarstwo |
Naśladownictwo okresu Sung, nowe techniki i formy malarskie (np. technika olejna), rozwój drukarstwa i ilustracji przy pomocy drzeworytu. |
| Rzemiosło |
Powrót do okresu Ming i Sung, dekoracja naczyń podszkliwionych w połączeniu z emaliowaniem, naczynia pięciobarwne, nadmiar dekoarcji. Doskonała technika produkcji i spadek wartości artystycznej. Wyroby z laki, jedwabiu (haft jedwabny). |
