Hrubieszów.html

Współrzędne: 50°49' N 23°53' E50.8166667 23.8833333 (Hrubieszów)

Hrubieszów

Gmina
- rodzaj

Hrubieszów
miejska

Założono

XIII wiek

Zbigniew Dolecki

33,03 km²

Położenie

50° 49' N
23° 53' E

Wysokość

200 m n.p.m.

Ludność (2007)
• liczba ludności
• gęstość

18 549
562 os./km²

Strefa numeracyjna
(do 2005)

Kod pocztowy

22-500

Tablice rejestracyjne

LHR

Położenie na mapie Polski

Hrubieszów

TERC10
(TERYT)

3060804011

SIMC10

0987800

Miasta partnerskie

Włodzimierz Wołyński

Urząd miejski³

ul. Dobrzańskiego 1 22-500 Hrubieszów
tel. 84 696-23-80; faks 84 696-25-04
(e-mail)

Strona internetowa miasta

Centrum Hrubieszowa

Hrubieszów (do 1802 Rubieszów, ukr. Грубешів, łac. Rubesovia) – gmina miejska w Polsce w województwie lubelskim, siedziba powiatu hrubieszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa zamojskiego.

Według danych z 31 grudnia 2005¹, miasto miało 18 885 mieszkańców.

Miasto jest położone w ramionach rzeki Huczwy, dopływu Bugu i znajduje się zaledwie 18 km od przejścia granicznego z Ukrainą w Zosinie (5 km w linii prostej przez Bug). Hrubieszów jest najdalej na wschód wysuniętym miastem Polski, leżącym w środku Kotliny Hrubieszowskiej (Wyżyna Wołyńska). Region głównie rolniczy w rejonie najżyźniejszych gleb Polski - czarnoziemu. Okolice Hrubieszowa leżą w obrębie dawnych Grodów Czerwieńskich. Stąd w okolicach miasta znajdują się liczne wczesnośredniowieczne cmentarzyska, kurhany i inne odkrycia archeologiczne. Zarówno powiat jak i miasto leżą na terenie Nadbużańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Obecnie Hrubieszów jest ważnym przystankiem na drodze krajowej nr 74 Piotrków Trybunalski - Kielce - Kraśnik - Zamość - Hrubieszów - Zosin, oraz na Linii Hutniczej Szerokotorowej, przy której pod miastem znajduje się kolejowe przejście graniczne. W mieście znajduje się również stacja kolejowa Hrubieszów Miasto, od której odchodzi linia normalnotorowa do Zawady. W przeszłości Hrubieszów leżał również przy Hrubieszowskiej Kolei Dojazdowej.

Spis treści

1 Geografia
2 Struktura powierzchni
3 Demografia
4 Historia
5 Zabytki
6 Religia
7 Gospodarka
8 Komunikacja
9 Honorowi obywatele Hrubieszowa
10 Znani ludzie pochodzący z Hrubieszowa
11 Sport w Hrubieszowie
12 Wojsko
13 Zespół wokalny "Lechici"
14 Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Hrubieszowskiej
15 Edukacja
16 Linki zewnętrzne

edytuj Geografia

Hrubieszów jest najdalej wysuniętym na wschód miastem Polski (24°08'E) i leży w odległości 120 km od Lublina i 50 km od Zamościa. Miasto położone jest nad rzeką Huczwą (dopływ Bugu) w odległości 5 km od granicy z Ukrainą. Zanim w 1255 r. kronikarz wymienił Hrubieszów po raz pierwszy, ziemia hrubieszowska miała już za sobą rozległe wieki bujnego życia, którego dowodem są liczne wykopaliska w Gródku, Masłomęczu, Strzyżowie, Raciborowicach i Sahryniu.

edytuj Struktura powierzchni

Według danych z roku 2005 ¹, Hrubieszów ma obszar 32,79 km², w tym:

użytki rolne: 71,5%
użytki leśne : 0,2%

Miasto stanowi 2,58% powierzchni powiatu.

edytuj Demografia

Dane z 31 grudnia 2005¹:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	18 885	100	9900	52,4	8985	47,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	572,3		300		272,3

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1301,49 zł.

Miasto jest podzielone na następujące dzielnice:

Śródmieście,
Sławęcin (w skład którego wchodzą również Nowe Osiedle i Osiedle Lipice),
Pobereżany (w skład którego wchodzą Michałówka, Teresówka i Antonówka, dawne wsie),
Podgórze (z Osiedlem Krasickiego),
Koszary (z Osiedlem Jagiellońskim).

edytuj Historia

Hrubieszów (aż do 1802 r. Rubieszów) to najdalej wysunięte na wschód miasto Polski. Położone jest nad Huczwą, dopływem Bugu, w odległości 5 km od granicy z Ukrainą. Przypuszcza się, że istniał tu, na wyspie oblanej wodami Huczwy, ruski gród obronny należący do Grodów Czerwieńskich. Pierwsza wzmianka o Hrubieszowie pochodzi z 1254, jako osadzie wśród lasów, posiadającej dwór myśliwski. Rolę stanicy myśliwskiej będzie pełnił jeszcze w czasach jagiellońskich, co zostało uwieńczone w jego herbie wyobrażającym jelenią głowę, między rogami której umieszczone są dwa krzyże z napisem wokoło, nadanym przez króla Zygmunta Augusta (w poł. XVI w.). W 1366 wraz z całą Rusią Czerwoną został przyłączony do Polski. Prawa miejskie magdeburskie Hrubieszów uzyskał w roku 1400 z rąk Władysława Jagiełły. Prawdopodobnie w końcu XIV w. wzniesiono drewniany zamek, będący siedzibą starosty. W latach 1411, 1413, 1430 gościł w nim fundator miasta - król Władysław Jagiełło. Duże znaczenie dla miasta miał przywilej wydany przez Kazimierza Jagiellończyka nakazujący zmierzającym z Rusi na Mazowsze, Śląsk i Wielkopolskę wybieranie drogi przez Hrubieszów. Pomyślny rozwój przerwały najazdy Tatarów, którzy w latach 1498 - 1626 wielokrotnie grabili i niszczyli miasto. Zamek został zniszczony w roku 1661. W wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej Hrubieszów znalazł się w zaborze austriackim. W 1800 r. wsie dawnego starostwa kupił Stanisław Staszic, który w 1816 r. na swoich dobrach założył fundację "Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie". Była to pierwsza w Europie organizacja przedspółdzielcza, działająca do 1945 r. W połowie XIX w. był drugim co do wielkości, po Lublinie, miastem guberni lubelskiej. Miasto rozwijało się szybko, w 1909 r. liczyło 15 tys. mieszkańców. Od początku swego istnienia było miastem wielokulturowym, obok Rusinów i Polaków, już od XV w., osiedlili się tutaj Żydzi. W 1915 r. w czasie zaborów Polski do Rosji przymusowo ewakuowano ludność prawosławną. W sierpniu 1920 roku toczyły się tu walki z sowieckim najeźdźcą. W październiku 1920 garnizon w Hrubieszowie został przydzielony do 2 Pułku Strzelców Konnych. W latach II wojny światowej istniało getto żydowskie (10 tys. osób).

edytuj Zabytki

I. Kościół rzymskokatolicki pw. św. Stanisława Kostki (Sanktuarium Matki Bożej Sokalskiej) powstał w 1630 r. W skład zabytkowego zespołu wchodzi:

cerkiew murowana (obecnie kościół) zbudowana w latach 1795-1828
dzwonnica murowana 1868 r.
plebania drewniana, pocz. XX w.

Cerkiew Prawosławna

II. Cerkiew prawosławna pw. Wniebowzięcia NMP.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Cerkiew Wniebowzięcia NMP w Hrubieszowie.

III. Kościół rzymskokatolicki parafii pw. MB Nieustającej Pomocy

Zobacz więcej w osobnym artykule: Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Hrubieszowie.

Ważniejsze wydarzenia z życia nowo powstałej parafii:

Kościół został wybudowany przez władze rosyjskie razem z koszarami w latach 1903-1905. Początkowo był cerkwią prawosławną.
W 1918 r. przemianowano ją na kościół katolicki przeznaczony dla stacjonującego wówczas 2 Pułku Strzelców Konnych.
W 1939 r. w czasie okupacji Niemcy zamienili go na stajnię i magazyny dla broni.
W 1945 r. ponowna zamiana budynku na kościół katolicki.
W 1953 r. kościół został zamknięty przez władze PRL i zamieniony na magazyn dla wojska, lecz nie był remontowany i zaczął niszczeć.
W 1982 r. kościół został odbudowany i ponownie otwarty z inicjatywy ks. Stanisława Chomicza, który został proboszczem nowej parafii.

III. Kościół rzymskokatolicki parafii św. Mikołaja, podominikański, bazylikowy powstał w latach 1736-1766

Zobacz więcej w osobnym artykule: Kościół św. Mikołaja w Hrubieszowie.

Dworek Du Chateau

IV. Zespół dworski Du Chateau (ul. 3 maja 11)

dwór (obecnie Muzeum im. St. Staszica) murowany w 1791 r., skrzydło zach. przed 1860 r., wsch. 1941 r.
ogród, pierwsza połowa XIX w.

Dworek Du Chateau to jeden z najciekawszych zabytków Hrubieszowa, nazwany tak od znanej hrubieszowskiej rodziny, wywodzącej się od żołnierza napoleońskiego, do której należał od 1850 r. Centralna część dworu została wzniesiona na miejscu dawnego hrubieszowskiego zamku w roku 1791.

Jest to budowla parterowa, nakryta mansardowym dachem. Z piętrową częścią centralną ozdobioną czterokolumnowym portykiem wgłębnym. Do pierwotnego dworu przylegają zbudowane później (prawe około 1860 r. a lewe w 1941 r.) prostokątne skrzydła.

Po wojnie mieściła się tutaj placówka NKWD. Ostatnią właścicielką dworku była Maria Julia z Mazarakich du Chateau, wdowa po Juliuszu du Chateau (obydwoje spoczywają na hrubieszowskim cmentarzu). Obecnie budynek mieści siedziby Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego oraz Muzeum Regionalnego im. Stanisława Staszica. W tym ostatnim znajdują się ekspozycje poświęcone archeologii, etnografii oraz Towarzystwu Rolniczemu Hrubieszowskiemu. Nieopodal Pałacu stoi budynek z 1920 r., obecnie siedziba Fundacji Kultury i Przyjaźni Polsko-Francuskiej, założona dzięki staraniom Stephane du Chateau.

V. Stary i Nowy cmentarz żydowski w Hrubieszowie

Stary cmentarz żydowski w Hrubieszowie został założony w XVI wieku. Ostatni znany pochówek odbył się w 1941 roku.
Nowy cmentarz żydowski w Hrubieszowie został założony pod koniec XIX wieku. Ostatni znany pochówek odbył się w 1941 roku.

VI. Synagogi w Hrubieszowie

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Zobacz więcej w następujących artykułach:

edytuj Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

edytuj Kościoły rzymskokatolickie

Parafia pw. św.Mikołaja (erygowana 1400)
Parafia pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy (eryg. 27 czerwca 1982)
Parafia pw. Ducha Świętego (eryg. 16 czerwca 2001)
Parafia pw. św.Stanisława Kostki (eryg. 24 czerwca 2001)

edytuj Kościoły prawosławne

cerkiew pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

edytuj Kościoły ewangeliczne

Kościół Ewangelicznych Chrześcijan - Zbór w Hrubieszowie
Kościół Boży w Chrystusie - Centrum Chrześcijaństwa "Rebeka"
Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej - Zbór w Hrubieszowie

edytuj Gospodarka

Liczący ponad 18 tys. mieszkańców Hrubieszów jest jednym z ważniejszych ośrodków terenów nadgranicznych Lubelszczyzny. Stolica powiatu składającego się z 8 gmin spełnia funkcje lokalne i regionalne, w tym administracyjno-usługowe, gospodarcze, kulturalno-edukacyjne i ośrodka współpracy transgranicznej. Właśnie ta ostatnia funkcja ma potencjalne szanse wpływać na sytuację gospodarczą Hrubieszowa.

W czasach PRL miasto było zapleczem rolniczego regionu dysponującego najlepszym w Polsce kompleksem gleb pszenno-buraczanych (słynne hrubieszowskie czarnoziemy). Funkcjonowały tu zakłady przetwórstwa rolno-spożywczego, w tym jedyna w kraju fabryka lnu "Hakon".

Zmiana ustroju polityczno-gospodarczego postawiła w niekorzystnej sytuacji rolnictwo, a w szczególności oparte o PGR-y rolnictwo hrubieszowskie. Odbiło się to na kondycji zakładów funkcjonujących w mieście, które po kolei ogłaszały upadłość. Mimo że w tym samym czasie powstawały niczym grzyby po deszczu firmy prywatne (w mieście zarejestrowanych jest blisko 1800 podmiotów gospodarczych) nie zdołały one wypełnić luki gospodarczej, zwłaszcza w kontekście bezrobocia i obsługi rolnictwa.

W wyniku kryzysu gospodarczego ZSRR, Hrubieszów, będący po otwarciu przejścia granicznego w pobliskim Zosinie, "małą bramą Europy na Wschód", przestał praktycznie korzystać z profitu nadgranicznego położenia.

W tej sytuacji jedyną nadzieją stało się wejście Polski do Unii Europejskiej i przeniesienie zewnętrznej granicy Unii na Bug. Obsługa ruchu granicznego z państw b. WNP do Unii Europejskiej przyniesie za sobą nowe miejsca pracy oraz szanse na wykorzystanie potencjału Hrubieszowa - przejść granicznych, węzła kolejowego, Linii Hutniczej Szerokotorowej, wolnych terenów inwestycyjnych i dobrego klimatu dla zewnętrznych inwestorów w samorządzie miejskim. Duże nadzieje można łączyć z przedłużeniem LHS do Bogumina w Czechach i uruchomienia na niej przewozów kontenerowych.

Hrubieszów ma wszelkie szanse^{potrzebne źródło}, by stać się już w niedalekiej przyszłości centrum usługowo-administracyjnym o znaczeniu regionalnym polskich kontaktów z rynkiem Ukrainy.

edytuj Komunikacja

Do Hrubieszowa nie dojeżdżają pociągi pasażerskie (najbliższa stacja kolejowa z ruchem pociągów pasażerskich to Chełm). Natomiast istnieje tu dobrze rozwinięta komunikacja autobusowa obsługiwana przez PKS Lublin PT Hrubieszów oraz licznych przewoźników prywatnych. Hrubieszów posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Lublinem, Chełmem, Zamościem, Warszawą, Krakowem, Katowicami, Rzeszowem, Tomaszowem Lubelskim, Kielcami, Wrocławiem, Częstochową, Opolem, Zakopanem, Ustką, Węgorzewem i Helem. Autobusy międzynarodowe docierają do Włodzimierza Wołyńskiego.

edytuj Honorowi obywatele Hrubieszowa

edytuj Znani ludzie pochodzący z Hrubieszowa

Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu.
Zobacz też: Zasady tworzenia list.

edytuj Sport w Hrubieszowie

W Hrubieszowie sport nie ma dużych tradycji, ale istnieje w nim kilka klubów, głównie są to zespoły młodzieżowe i amatorskie, jak np.:

MKS Unia Hrubieszów - piłka nożna (grający obecnie w Klasie okręgowej), lekkoatletyka, podnoszenie ciężarów, piłka ręczna
UKS Grześ Hrubieszów - unihokej

edytuj Wojsko

2. Hrubieszowski Pułk Rozpoznawczy im. mjr. Henryka Dobrzańskiego "Hubala" (Hubal służył w Hrubieszowie w latach 1934-1936), został powołany decyzją szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 25 maja 1994 roku. Powstał na bazie 8. Ośrodka Materiałowego w Hrubieszowie. Jednostka obecnie podlega Dowództwu Wojsk Lądowych. Pułk składa się z 5 kompanii bojowych: cztery to kompanie rozpoznawcze, jedna z BWR-ami (8 szt.) i BRDM-ami, dwie z BRDM-ami i wozami dowodzenia R-5, czwarta kompania - kompania specjalna wyposażona jest w samochody osobowo-terenowe. Piąta kompania to pododdział radioelektroniczny, przeznaczony do prowadzenia namierzania i zakłóceń radiowych oraz rozpoznania radioelektronicznego. Oprócz tych pięciu kompanii w skład pułku wchodzi również pluton rozpoznania skażeń, a z pododdziałów logistycznych: kompania remontowa, zaopatrzenia i medyczna. 8 czerwca 1996 r. otrzymał sztandar ufundowany przez społeczeństwo ziemi hrubieszowskiej.

edytuj Zespół wokalny "Lechici"

Zespół wokalny "Lechici" działa przy Parafii Garnizonowej Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Hrubieszowie. Powstał w 1983 r. z inicjatywy organisty Leszka Opały, który do tej pory jest kierownikiem zespołu. Opiekę duchową nad zespołem sprawuje Ks. prałat płk Andrzej Puzon. Skład "Lechitów" tworzą uczniowie szkół średnich, studenci i młodzież pracująca. Repertuar zespołu jest bogaty i różnorodny, zawiera pieśni i piosenki religijne, patriotyczne, wojskowe, ludowe i rozrywkowe -a cappella i wokalno - instrumentalne.

Zespół "Lechici" aktywnie uczestniczy w życiu parafii, miasta i regionu. Brał udział w wielu festiwalach piosenki religijnej (Łódź, Lubaczów, Warszawa, Płock, Osiek), patriotycznej i wojskowej (Arsenał Artystyczny Wojska Polskiego'94, Kołobrzeg '95). Zapraszany był również na koncerty do licznych miast Polski, Ukrainy (m.in. Lwów, Równo, Włodzimierz), Litwy (Wilno). Współpraca zespołu z Polską Orkiestrą Włościańską im. Karola Namysłowskiego (od 2008 roku Orkiestrą Symfoniczną im. K. Namysłowskiego), Orkiestrą Garnizonu Zamość i Chórem Rezonans zaowocował wspólnymi występami. Z zaprzyjaźnioną już Orkiestrą Włościańską i Chórem zespół dwukrotnie wystąpił z koncertami w ramach Zamojskich Dni Muzyki, w czasie których wykonał: MSZĘ h-moll - J. Haydna (1999 r.), a w Roku BACHOWSKIM (2000 r.) Kantatę nr 61 - J.S.Bacha.

W 2007 roku zespół został zaproszony przez Polską Orkiestrę Włościańską im. K. Namysłowskiego do udziału w pierwszej edycji Zamojskiego Festiwalu im. Marka Grechuty. W czasie dwóch dni Festiwalu zespół wystąpił na zamojskim Rynku z takimi gwiazdami polskiej sceny jak: Marek Bałata, Janusz Szrom, Hanna Banaszak, Ewa Bem, Stanisław Soyka czy Sambor Dudziński.

Wielkim zaszczytem dla "Lechitów" była możliwość uczestnictwa w obsłudze muzycznej liturgii sprawowanej przez Ojca Świętego Jana Pawła II w Krośnie (1997 r.) i Zamościu (1999 r.).

Od 2005 roku zespół współpracuje z poznańskim kompozytorem Zbigniewem Małkowiczem (pochodzącym z Zamościa), wykonując jego dzieła:

1. Pop-oratorium „Miłosierdzie Boże” - do słów św. siostry Faustyny (zespół uczestniczył m.in. w koncercie z okazji 100-tnych urodzin św. siostry Faustyny, który odbył się w krakowskich Łagiewnikach 25.08.2005 r.)

2. „Psalmy Dawida” – powstał z fascynacji „Księgą psalmów” (zespół uczestniczył m.in. w prapremierze dzieła, która odbyła się 19.08.2005 roku w Amfiteatrze Łąkowym podczas IX Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Gospel „Camp Meeting – Osiek 2005”)

3. Kantata Maryjna „Przy sercu Twoim” (w maju 2008 roku zespół wziął udział w nagraniu płytowym tego dzieła – płyta ma się ukazać jesienią tego roku).

Zespół ma w swoim dorobku nagrania radiowe i telewizyjne, wydał również kasety magnetofonowe, płyty CD z piosenkami religijnymi i kolędami oraz płyty DVD z teledyskami.

Przez 25 lat w zespole śpiewało już ponad 200 Lechitów. Warto również zaznaczyć, że zespół bardzo dużo koncertuje - rocznie około 20 razy występuje z pełnym recitalem na terenie całego kraju.

edytuj Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Hrubieszowskiej

Skupia uczniów hrubieszowskich szkół zainteresowanych folklorem i kulturą rodzimą. Założony w 1987 roku początkowo miał być jedynie zespołem dziecięcym, jednak mali tancerze, dorastając, nadal pragnęli kontynuować swoją przygodę z tańcem. Obecnie praca prowadzona jest w 4 grupach wiekowych (ponad 100 osób w wieku od 6 do 20 lat).

Zespół jest wizytówką miasta i powiatu, promując ich dorobek kulturowy. W okresie 18-letniej działalności Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Hrubieszowskiej uzyskał szereg nagród i wyróżnień na przeglądach i festiwalach w kraju i za granicą. Po dwóch latach wspólnej pracy zajął on 1. miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Dziecięcych w Tomaszowie Lubelskim Wśród osiągnięć w ostatnim okresie należy wymienić tytuł Laureata Międzywojewódzkiego Przeglądu Dziecięcych Zespołów Tańca Ludowego - Przemyśl 2000 (1. miejsce). Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Hrubieszowskiej posiada weryfikację Międzynarodowej Federacji Tańca C.I.O.F.F., które umożliwiają reprezentowanie Polski na festiwalach folklorystycznych na całym świecie. Swój dorobek artystyczny zespół prezentował w Grecji, Macedonii, Serbii, Chorwacji, Danii, Hiszpanii, Ukrainie, w Niemczech, Turcji, Czechach, Słowacji, Sardynii, Włoszech, Litwie, Białorusi, Portugalii i Francji. W grudniu 2000 roku zatańczył dla papieża Jana Pawła II w Watykanie.