Jan Zborowski.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Jan Zborowski herbu Jastrzębiec - (? - 1603), hetman nadworny, sekretarz królewski, kasztelan gnieźnieński od 1576, luteranin.
Był synem Marcina Zborowskiego, bratem Samuela Zborowskiego. Został sekretarzem króla Zygmunta Augusta. Popierał elekcję Henryka Walezego na króla Polski. W 1573 r. został wysłany w tzw. legacji do Francji, w celu zaproszenia Henryka Walezego na tron polski.
To właśnie Jan Zborowski zmusił elekta do zaprzysiężenia artykułów konfederacji warszawskiej, wśród których znajdował się paragraf gwarantujący Rzeczypospolitej swobodę wiary, sumienia i słowa. Henryk Walezy próbował ten punkt pominąć, gdyż był zagorzałym zwolennikiem katolicyzmu, a zarazem przeciwnikiem innych odłamów chrześcijaństwa. Wówczas Jan Zborowski, w obecności tłumu Francuzów i posłów z krajów ościennych zgromadzonych w katedrze Notre-Dame w Paryżu, rzucił głośne, odważne słowa, które echem odbiły się po europejskich dworach i na zawsze zostały w historii polskiej tolerancji i demokracji: Si non iurabis, non regnabis [1] (Nie zaprzysięgniesz - królem nie będziesz!). Książę uległ.[1]
W 1576 poparł kandydaturę Stefana Batorego. W 1577 jako hetman nadworny pokonał wojska zbuntowanego Gdańska w bitwie pod Lubiszewem. W 1584, po straceniu brata Samuela, organizował w Wielkopolsce opozycję przeciwko Stefanowi Batoremu i Janowi Zamoyskiemu. W 1587 popierał arcyksięcia Maksymiliana do tronu polskiego. Był luteraninem, przeciwnikiem zgody sandomierskiej z 1570.
edytuj Bibliografia
- Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, ISBN 978-83-89660-74-9. Rozdział: "Wiek szesnasty w Oleśnicko-Zborowskich losach", s.95-104.
Marcin Kamieniecki • Jan Koła • Mikołaj Sieniawski • Florian Zebrzydowski • Stanisław Leśniowolski • Jerzy Jazłowiecki • Mikołaj Sieniawski • Jan Zborowski • Stanisław Żółkiewski • Stanisław Koniecpolski • Marcin Kazanowski • Mikołaj Potocki • Marcin Kalinowski • Stanisław Rewera Potocki • Stanisław Lanckoroński • Jerzy Sebastian Lubomirski • Stefan Czarniecki • Jan Sobieski • Dymitr Jerzy Wiśniowiecki • Stanisław Jan Jabłonowski • Mikołaj Hieronim Sieniawski • Andrzej Potocki • Feliks Kazimierz Potocki • Hieronim Augustyn Lubomirski • Adam Mikołaj Sieniawski • Stanisław Rzewuski • Stanisław Chomętowski • Jan Klemens Branicki • Wacław Rzewuski • Franciszek Ksawery Branicki • Seweryn Rzewuski