Karol Irzykowski.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Karol Irzykowski

Karol Irzykowski (ur. 23 stycznia 1873 w Błażkowej pod Jasłem, zm. 2 listopada 1944 w Żyrardowie) – polski krytyk literacki i filmowy, poeta, prozaik, dramaturg, teoretyk filmu, tłumacz, szachista.

Spis treści

edytuj Wczesne lata

Irzykowski urodził się w podkarpackiej wsi Błaszkowa (dziś Błażkowa), w majątku Jasiony (obocznie Jesiony, Józefówka). Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej. Uczył się w gimnazjum w Brzeżanach, Złoczowie i Lwowie. W latach 1889-1893 studiował filologię germańską na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Lwowskiego. Z powodu trudnej sytuacji materialnej studiów nie udało mu się ukończyć, uzyskał jedynie absolutorium. W latach 1894-1895 był zastępcą nauczyciela w szkole gimnazjalnej (uczył niemieckiego), jednak wada wymowy (jąkanie) utrudniała mu pracę dydaktyczną, z której w końcu musiał zrezygnować.

edytuj Okres lwowski

Od 1895 mieszkał we Lwowie. Zajmował się stenografią sprawozdań parlamentarnych i sądowych w sejmie galicyjskim, rozpoczął pracę dziennikarską.

edytuj Okres krakowski

W 1908 przeniósł się do Krakowa, gdzie pracował jako korespondent w Cesarsko-Królewskim Biurze Korespondencyjnym oraz w latach 1910-17 w redakcji krakowskiej " Nowej Reformy".

edytuj Okres warszawski

Po I wojnie światowej przeniósł się do Warszawy. Kierował tam biurem stenograficzno-sprawozdawczym Sejmu. Współpracował ze "Skamandrem", "Wiadomościami Literackimi" (1924-33), a w latach 1922-1934 – jako recenzent teatralny – z "Robotnikiem" – organem PPS. W 1929-30 współredagował czasopismo "Europa". Zabierał głos w wielu dyskusjach literackich. Prowadził dział dramatu w "Roczniku Literackim", współpracował z Polskim Radiem. Od 1933 roku był członkiem Polskiej Akademii Literatury. W latach 1933-39 współpracował z " Pionem". Publikował też (do pewnego czasu) w skrajnie prawicowym piśmie "Prosto z mostu".

edytuj Wojna i okupacja

We wrześniu 1939 roku, w wyniku bombardowania, został zniszczony dom Irzykowskiego. W czasie okupacji hitlerowskiej pisarz utrzymywał się z wykładów stenografii polskiej i niemieckiej, biorąc także udział w podziemnym życiu kulturalnym. Pisał książkę pt. Wyspa (niemal w całości spłonęła w powstaniu warszawskim, ocalały zaledwie fragmenty), w której zamierzał przedstawić swą filozofię klerkizmu. Podczas powstania został ranny w nogę. Trafił do prowizorycznego szpitala w Milanówku (mieścił się w willi "Perełka"), a następnie do szpitala w Żyrardowie, w którym zmarł. Irzykowski został pochowany na żyrardowskim cmentarzu. W 1981 roku, dzięki staraniom córek, prochy pisarza ekshumowano, przeniesiono na Cmentarz Rakowicki w Krakowie i złożono w grobie rodzinnym.

edytuj Ciekawostki

  • Irzykowski był świetnym szachistą. Królewskiej grze oddawał się z zamiłowaniem do końca życia. Jego nazwisko figuruje w słowniku polskich szachistów. Jeden z jego dramatów – Zwycięstwo – rozgrywa się na szachownicy.
  • Jest jednym z niewielu polskich pisarzy mających dwa groby (w Krakowie i w Żyrardowie).

edytuj Twórczość

Pisma zebrane Irzykowskiego, wydane pod redakcją Andrzeja Lama, liczą 19 tomów. Ukazywały się w latach 1976-2001. W ramach tej edycji opublikowano m. in. pisma rozproszone, pisma teatralne, dzienniki oraz spuściznę rękopiśmienną. Edycję uzupełnia trzytomowa monografia Karol Irzykowski. Życie i twórczość – autorstwa Barbary Winklowej.

edytuj Linki zewnętrzne

edytuj Galeria

Aleja na terenie byłego folwarku Jasiony w Błażkowej – w dawnym majątku Irzykowskich

Kościół w Brzyskach, w którym odbył się chrzest Irzykowskiego

Zabytkowa chrzcielnica w kościele w Brzyskach

Grób Karola Irzykowskiego na cmentarzu w Żyrardowie

Grób Karola Irzykowskiego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie


Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Karola Irzykowskiego
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.