Referendum 1946.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Referendum ludowe 1946 - referendum przeprowadzone w Polsce 30 czerwca 1946 roku w oparciu o ustawę o przeprowadzeniu głosowania ludowego, uchwaloną przez Krajową Radę Narodową w dniu 28 kwietnia 1946 (Dz. U. Nr 15, poz. 105; zm. Dz. U. Nr 26, poz. 166). Miało być sprawdzianem popularności rządzących krajem komunistów i ich sojuszników.

Uczestniczącym w referendum zadano trzy, w znacznym stopniu ogólne pytania:

  1. Czy jesteś za zniesieniem Senatu?
  2. Czy chcesz utrwalenia w przyszłej Konstytucji ustroju gospodarczego, zaprowadzonego przez reformę rolną i unarodowienie podstawowych gałęzi gospodarki krajowej, z zachowaniem ustawowych uprawnień inicjatywy prywatnej?
  3. Czy chcesz utrwalenia zachodnich granic Państwa Polskiego na Bałtyku, Odrze i Nysie Łużyckiej?

Spis treści

edytuj Przygotowania do referendum

Dla potrzeb przeprowadzenia i ochrony sfałszowanego referendum ludowego Biuro Polityczne PPR powołało w marcu 1946 Państwową Komisję Bezpieczeństwa, która miała się zająć koordynacją działań jednostek LWP, WOP, KBW, UB, MO i ORMO. Zadaniem jej była m. in. likwidacja podziemia niepodległościowego i fizyczna eliminacja polityków PSL.

Operację sfałszowania referendum nadzorowała ekipa funkcjonariuszy radzieckich służb specjalnych pod dowództwem płk Arona Pałkina naczelnika wydziału D Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR, zainstalowana w Warszawie 20 czerwca 1946. Zajęła się głównie fałszowaniem i preparowaniem dokumentów referendalnych. 22 czerwca miała miejsce narada na której Bolesław Bierut, Władysław Gomułka i doradca radziecki przy MBP płk Siemion Dawidow omówili techniczne szczegóły fałszowania wyników referendum. Oficerowie MGB sporządzili ponownie 5994 protokoły komisji obwodowych i podrobili 40 tys. podpisów członków obwodowych komisji wyborczych. Paczki z prawdziwymi protokołami przekazali funkcjonariuszom radzieckim do sfałszowania funkcjonariusze MBP pod osobistym nadzorem ministra Stanisława Radkiewicza. [1]

Partie "Bloku" (PPR, PPS, SD, SL) rekomendowały głosowanie "3 razy TAK". PSL zdający sobie sprawę, iż gra idzie o zupełnie inną stawkę - a mianowicie niepodległość i niezawisłość Polski od Związku Sowieckiego - wbrew swoim przedwojennym postulatom wezwał do udzielenia negatywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie. W kwestii przemian własnościowych ludowcom nie wypadało głosować na "nie" (reforma rolna!), zostałoby to z pewnością wykorzystane przez PPR dla ośmieszenia PSL-u wśród polskich chłopów. Wolność i Niezawisłość wzywało do odpowiedzi "nie" na pierwsze 2 pytania, zaś NSZ wezwały do głosowania na "nie" na wszystkie 3 pytania, duża część opowiedziała się za całkowitym odrzuceniem proponowanych zmian (w odniesieniu do pkt. 3 był to raczej protest wobec utraty kresów wschodnich na rzecz Związku Sowieckiego niż niechęć do przejęcia Wrocławia, Szczecina czy Gdańska).

Grafika:Cmbox content.png
 Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.

edytuj Wynik

Według oficjalnych wyników ogłoszonych 12 lipca 1946 r. (M.P. Nr 61, poz. 115) uprawnionych do głosowania było 13 160 451 osób, z których wzięło udział w głosowaniu 11 857 986 (90,1%). Głosów ważnych było 11 530 551 (97,2%), a nieważnych - 327 435 (2,8%).

  1. Na pytanie 1. "tak" odpowiedziało 7 844 522 osób (68% głosów), "nie" - 3 686 029 osób (32%).
  2. Na pytanie 2. - "tak" - 8 896 105 (77,2%), "nie" - 2 634 446 (22,8%).
  3. Na pytanie 3. - "tak" 10 534 697 (91,4%), "nie" - 995 854 (8,6%).

Wyniki te nie odpowiadały prawdzie. Fałszerstwa miały różne formy. Przy głosowaniu aktywnie uczestniczyli funkcjonariusze UB i MO, którzy obstawiali urny, a następnie wymieniali lub przerabiali głosy w drodze z komisji obwodowych do okręgowych[2]; głosowanie w wojsku odbyło się jawnie i na rozkaz. W rzeczywistości poziom poparcia dla opozycji (nie tylko dla PSL, ale też i dla radykalniejszych ugrupowań) był znacznie wyższy, referendum zostało jednakże sfałszowane.

Należy też wspomnieć, iż art. 36 ust. 3 ustawy przewidywał, iż "Okręgowa komisja poprawi jawne błędy arytmetyczne w obliczeniach, o innych zaś uchybieniach czyni wzmiankę w protokole".

Z materiałów opublikowanych po 1989 roku[3] wynika, że na 1 pytanie "tak" odpowiedziało 26,9%, "nie" 73,1%, na 2. - "tak" 42,0%, "nie" 58,0%; na 3 -"tak" 66,9%, "nie" 33,1%. Materiały te, opierające się głównie na ocalałych protokołach z terenu Małopolski, trudno uznać za w pełni wiarygodne. Trzeba zwrócić uwagę, że poparcie dla PPR i PPS na terenie Małopolski było niewielkie (ruch socjalistyczny i komunistyczny był najsłabszy w kraju), więc dane te trudno uznać za reprezentatywne dla całej Polski (bez ryzyka popełnienia błędu można przyjąć, że liczba odpowiedzi "tak" w całej Polsce była wyższa o jakieś 10-15 punktów procentowych).

Wyniki referendum z jednej strony ukazały słabość PPR i pośrednio doprowadziły do tego, że partia ta straciła zainteresowanie walką wyborczą w warunkach demokratycznych. Z drugiej jednak strony pokazały, że PPR, będąca w istocie partią całkowicie zależną od Moskwy, nieistniejącą w polskiej tradycji politycznej, w ciągu kilku lat wojny zdołała przekonać do siebie około 30% Polaków. Przeciw fałszerstwom protestowali Mikołajczyk oraz przedstawiciele USA i Wielkiej Brytanii, propaganda "bloku" wykorzystała to nazywając przywódcę PSL zdrajcą, pozwalającym mieszać się obcym mocarstwom w sprawy Polski.

edytuj Przypisy

  1. ↑ Maciej Korkuć Sfałszowane wybory – 19 stycznia 1947 roku Archiwalia IPN
  2. ↑ spośród osób, które osobiście uczestniczyły w tym fałszerstwie, publicznie opisywała te czynności wiele lat później m.in. prof. Maria Turlejska
  3. ↑ Czesław Osękowski "Referendum 30 czerwca 1946 roku w Polsce" (Wydawnictwo Sejmowe)

edytuj Zobacz też
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.