Rektor.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Rektor – godność osoby zarządzającej uczelnią akademicką. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni, sprawujący swoją funkcję wraz z senatem akademickim. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.
Zastępcy rektora nazywani są prorektorami (przedrostek pro oznacza po łacinie "zamiast", "zastępujący").
Rektorowi przysługuje honorowy tytuł Jego/Jej Magnificencja (skrót: JM). W stroju reprezentacyjnym występuje w czerwonym lub purpurowym płaszczu (todze) z gronostajowego lub sobolowego futra (lub jego namiastce), często z berłem oraz ozdobnym łańcuchem z symbolami kierowanej uczelni. Prorektorzy na oficjalnych uroczystościach ubrani są w taką samą togę, lecz z mniejszą ilość ozdób (najczęściej bez futra). Tóg nie noszą np. rektorzy uczelni wojskowych. Jedynie mundur odpowiedni do stopnia oficerskiego oraz naszyjnik z symbolami akademii.
1 stycznia 2008 kadencja rektora została przedłużona z 3 do 4 lat.
Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych.