Tylża |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Sowieck | |||
|
|||
| Państwo |  Rosja |
||
| Obwód |  kaliningradzki |
||
| Burmistrz | W. Swetlow | ||
| Położenie | 55° 4' N 21° 53' E |
||
| Ludność (2005) • liczba ludności |
43 300 |
||
| Nr kierunkowy | +7 (40161) | ||
| Tablice rejestracyjne | 39 | ||
|
Położenie na mapie Rosji
  Sowieck
|
|||
.png)
.png)
Sowieck lub Sowietsk (ros. Советск, przed 1946 niem. Tilsit, pol. Tylża, lit. Tilžė) - miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji (43,3 tys. mieszkańców w 2004).
Miejscowość położona u ujścia rzeki Tylży do Niemna, przy granicy z Litwą. Tradycyjna nazwa miejscowości (Tylża) pochodzi z języka pruskiego.
Co najmniej od 1365 roku u zbiegu rzek Tylży i Niemna istniała warownia krzyżacka. W latach 1406 - 1409 Krzyżacy wznieśli na jej miejscu zamek. Wokół zamku powstała osada, która z czasem zyskała na znaczeniu i w roku 1552 Albrecht Hohenzollern nadał jej prawa miejskie. W czasie wojny siedmioletniej miasto było okupowane przez Rosję. W 1807 podczas wojen napoleońskich miejsce podpisania traktatów pokojowych między Francją, Rosją i Prusami, które m.in. zadecydowały o utworzeniu Księstwa Warszawskiego. W XIX wieku rozpoczął się rozwój gospodarczy miasta, które było ważnym ośrodkiem przemysłu drzewnego, a także zasłynęło z produkcji sera tylżyckiego. W 1832 roku otwarto drogę do Królewca, w 1853 drogę do Kłajpedy, w 1865 linię kolejową do Królewca, a w 1875 do Kłajpedy. Miasto było ważnym ośrodkiem kultury litewskiej, gdyż mniejszość litewska stanowiła około 50% mieszkańców okolicznych ziem.
W czasie I wojny światowej miasto zostało zajęte przez Rosjan, ale w odróżnieniu od wielu innych miast regionu nie poniosło większych szkód. Po zakończeniu wojny negatywny wpływ na gospodarkę miasta miało przyłączenie (w 1923 roku) okręgu Kłajpedy do Litwy. W 1939 miasto liczyło 59 105 mieszkańców.
W czasie II wojny światowej od października 1944 miasto leżało na linii frontu biegnącego wzdłuż rzeki Niemen. W wyniku działań wojennych miasto zostało zniszczone w około 80% i zdobyte 20 stycznia 1945 przez oddziały 3. Frontu Białoruskiego.
Po wojnie miasto weszło w skład obwodu kaliningradzkiego ZSRR. W 1946 nazwę miasta zmieniono na Sowieck. W mieście osiedlono głównie Rosjan znad Wołgi i Białorusinów. Obecnie miasto jest ważnym przejściem granicznym rosyjsko-litewskim, na trasie Kaliningrad-Sankt Petersburg. Na uwagę zasługuje secesyjna zabudowa starego miasta, teatr i graniczny most królowej Luizy. Z dawnych kościołów przetrwał tylko w zdeformowanym kształcie dawny kościół ewangelicko-reformowany z lat 1898-1900, gdzie w latach 1919-1936 pastorem był ks. Paul Arndt.
Do końca II wojny światowej po Tylży kursowały tramwaje.
Sowieck współpracuje na zasadach partnerstwa z Bełchatowem.
edytuj Bibliografia
- Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
- Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
- Carl von Lorck, Dome, Kirchen und Klöster in Ost- und Westpreussen. Nach alten Vorlagen, 2. unver. Aufl., Frankfurt am Main, Weidlich, 1982, ISBN 3-8035-1163-1
- Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5