Złoto.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Pt – Au – Hg
Ag
Au
Rg  
 
 

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.* Złoto, Au, 79
Własności metaliczne metal przejściowy
Grupa, okres, blok 11 (IB), 6, d
Gęstość, twardość 19300 kg/m3, 2,5
Wygląd
Kolor żółty
Własności atomowe
Masa atomowa 196,96655 u
Promień atomowy (obl.) 135 (174) pm
Promień kowalencyjny 144 pm
Promień van der Waalsa 166 pm
Konfiguracja elektronowa Xe4f145d106s1
e- na poziom energetyczny 2, 8, 18, 32, 18, 1
Stopień utlenienia 3, 1
Własności kwasowe tlenków amfoteryczne
Struktura krystaliczna regularna ściennie
centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia stały
Temperatura topnienia 1337,33 K (1064,18°C)
Temperatura wrzenia 3129 K (2856°C)
Objętość molowa 10,21×10-6 m³/mol
Ciepło parowania 334,4 kJ/mol
Ciepło topnienia 12,55 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej 2,37×10-4 Pa (1337 K)
Prędkość dźwięku 1740 m/s (293,15K)
Pozostałe dane
Elektroujemność 2,54(Pauling)
1,42 (Allred)
Ciepło właściwe 128 J/(kg*K)
Przewodność właściwa 45,2×106 S/m
Przewodność cieplna 317 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny 890,1 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny 1980 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny 2900 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny 4200 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r.
195Au {syn.} 186,1 dni w.e. 0,230 195Pt
196Au {syn.} 6,18 dni w.e.   196Pt
197Au 100% stabilny izotop z 118 neutronami
198Au {syn.} 2,693 dni β- 1,372 198Hg
199Au {syn.} 3,14 dni β- 0,453 199Hg

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu
Bryłki złota

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Spis treści

edytuj Właściwości

  • Stosunkowo rzadko tworzy kryształy o pokroju sześcianów, ośmiościanów lub dwunastościanów rombowych.
  • Zazwyczaj wykazuje pokrój płytkowy, blaszkowy, prętowy, włosowy.
  • Występuje w skupieniach zbitych, włóknistych, pierzastych, blaszkowych.
  • Tworzy też dendryty, druty oraz drobny pył (tzw.”złota mąka”).
  • Niekiedy tworzy grudki a także sporej wielkości bryły – samorodki.
  • Jest izostrukturalne ze srebrem i miedzią rodzimą.
  • Jest kowalne, giętkie, strugalne, nieprzezroczyste, ciągliwe (z 1 g Au można uzyskać drucik o dł. 160 m).
  • Jest bardzo dobrym przewodnikiem ciepła i elektryczności.

Złoto jest odporne na działanie czynników atmosferycznych i prawie wszystkich kwasów. Rozpuszcza się: w wodzie królewskiej (1 część kwasu azotowego i 3 części kwasu solnego), w mieszaninie kwasu azotowego i siarkowego, w kwasie selenowym, w rtęci tworząc tzw. amalgamat, w kwasie solnym w obecności ozonu, w cyjankach tworząc cyjanek złota.

edytuj Mieszaniny złota

Często zawiera izostrukturalne domieszki:

edytuj Występowanie

Tworzy dwa podstawowe typy złóż:

Miejsca występowania:

Złoto, podobnie jak wszystkie ciężkie pierwiastki, tworzy się przy wybuchu supernowej.

edytuj Zastosowanie

  • jest powszechnie wykorzystywane w jubilerstwie do wyrobu biżuterii,
  • do wyrobu procesorów
  • do wyrobu przedmiotów ozdobnych, sakralnych i użytkowych (największym wyrobem z czystego złota jest sarkofag Tutenchamona – 110 kg)
  • należy do poszukiwanych i bardzo cenionych kamieni kolekcjonerskich (największy samorodek znaleziono w Chile w 1951 r. – 153 kg; w Australii znaleziono samorodki o masach: 68 kg, 71 kg, 85 kg, 92 kg)
  • stanowiło podstawę systemów monetarnych; używane jest do wyrobu monet
  • ma zastosowanie w elektronice (do wyrobu złączy)
  • do "złocenia" innych metali
  • produkcji specjalnego szkła
  • jest składnikiem szlachetnych stopów
  • ma zastosowanie w medycynie i w stomatologii (korony, mosty, wkłady koronowo - korzeniowe)
  • jako złoto płatkowe w technikach pozłotniczych

Związki złota są stosowane jako środek leczniczy w reumatoidalnym zapaleniu stawów (podawane domięśniowo). Hamują one proliferację limfocytów, uwalnianie enzymów lizosomalnych oraz produkcję reaktywnych form tlenu w makrofagach, a także produkcję interelukiny-1. Działaniem ubocznym mogą być: fotosensytywne wysypki, zaburzenia żołądkowe oraz uszkodzenie nerek. Izotop 198Au (czas połowicznego rozpadu – 2,7 dnia) jest używany w terapii niektórych nowotworów, a także w innych chorobach.

edytuj Złoto w gospodarce

Złoto od tysięcy lat posiadało olbrzymią wartość (obecnie również - ponad 900 $ za uncję jubilerską), a wraz z rozwojem cywilizacji doceniono jego użyteczność w systemie monetarnym. Według konserwatywnej i libertariańskiej ekonomii obecność złota (lub innego rzadkiego i niepodrabialnego materiału) nie ma wymiaru tylko czysto użytkowego, gdyż z czasem monety złote zostały zastąpione banknotami wypieranymi obecnie przez pieniądz elektroniczny. Złoto ma stanowić zabezpieczenie realnej wartości papierowego pieniądza. Do najważniejszych zalet takiej roli złota konserwatyści zaliczają:

  • Żadna władza nie może złota dodrukować czy zmienić poprzez naciski polityczne jego kursu. Ma to zapewnić stabilność gospodarki opartej na zabezpieczeniu w złocie.
  • Od tysięcy lat jego podaż jest stała (ok. 1-2% w skali roku), kształtowana czynnikami niepolitycznymi. Stanowiło w tym czasie czynnik porządkujący i stabilizujący ekonomię.
  • Jest trwałą, niemal niezniszczalną i akceptowalną w każdej epoce i miejscu formą kapitału.

W handlu podstawową jednostką złota jest uncja trojańska, czyli 31,1035 grama. Nazwa trojańska nie pochodzi od Troi, ale od miasta Troyes w północnowschodniej Francji, w średniowieczu ważnego ośrodka handlowego.[1] Naukowcy oszacowali, że dotychczas wydobyto lub wymyto 150 tysięcy ton złota.[1]

Cenę złota ustala pięć największych instytucji handlujących tym kruszcem. Obecnie są to: ScotiaMocatta, Barclays Capital, Deutsche Bank, HSBC i Société Générale[1].

edytuj Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Złoto
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o złocie

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Stanisławski, Piotr, "10 rzeczy, których nie wiesz o... złocie", Przekrój, Wirtualna Polska, 27 października 2008, ss. [1] [2] [dostęp 28 października 2008]. 
p • d • e
Pierwiastki chemiczne

(Ac) aktyn · (Am) ameryk · (Sb) antymon · (Ar) argon · (As) arsen · (At) astat · (N) azot · (Ba) bar · (Bk) berkel · (Be) beryl · (Bi) bizmut · (Bh) bohr · (B) bor · (Br) brom · (Ce) cer · (Cs) cez · (Cl) chlor · (Cr) chrom · (Sn) cyna · (Zn) cynk · (Zr) cyrkon · (Ds) darmsztadt · (Db) dubn · (Dy) dysproz · (Es) einstein · (Er) erb · (Eu) europ · (Fm) ferm · (F) fluor · (P) fosfor · (Fr) frans · (Gd) gadolin · (Ga) gal · (Ge) german · (Al) glin · (Hf) hafn · (Hs) has · (He) hel · (Ho) holm · (In) ind · (Ir) iryd · (Yb) iterb · (Y) itr · (I) jod · (Cd) kadm · (Cf) kaliforn · (Cm) kiur · (Co) kobalt · (Kr) krypton · (Si) krzem · (Xe) ksenon · (La) lantan · (Li) lit · (Lr) lorens · (Lu) lutet · (Mg) magnez · (Mn) mangan · (Mt) meitner · (Md) mendelew · (Cu) miedź · (Mo) molibden · (Nd) neodym · (Ne) neon · (Np) neptun · (Ni) nikiel · (Nb) niob · (No) nobel · (Pb) ołów · (Os) osm · (Pd) pallad · (Pt) platyna · (Pu) pluton · (Po) polon · (K) potas · (Pr) prazeodym · (Pm) promet · (Pa) protaktyn · (Ra) rad · (Rn) radon · (Re) ren · (Rh) rod · (Rg) roentgen · (Hg) rtęć · (Rb) rubid · (Ru) ruten · (Rf) rutherford · (Sm) samar · (Sg) seaborg · (Se) selen · (S) siarka · (Sc) skand · (Na) sód · (Ag) srebro · (Sr) stront · (Tl) tal · (Ta) tantal · (Tc) technet · (Te) tellur · (Tb) terb · (O) tlen · (Th) tor · (Tm) tul · (Ti) tytan · (Uub) ununbium · (Uuh) ununhexium · (Uuo) ununoctium · (Uup) ununpentium · (Uuq) ununquadium · (Uut) ununtrium · (U) uran · (V) wanad · (Ca) wapń · (C) węgiel · (H) wodór · (W) wolfram · (Au) złoto · (Fe) żelazo

Pierwiastki niezsyntezowane: (Uus) ununseptium · (Uue) ununennium · (Ubn) unbinilium · (Ubu) unbiunium · (Ubb) unbibium · (Ubt) unbitrium · (Ubq) unbiquadium · (Ubp) unbipentium · (Ubh) unbihexium

 
p • d • e
Chemiczne barwniki żywności (E100-199)

E100 • E101 • E101a • E102 • E103 • E104 • E105 • E106 • E107 • E110 • E111 • E120 • E121 • E122 • E123 • E124 • E125 • E126 • E127 • E128 • E129 • E130 • E131 • E132 • E133 • E140 • E141 • E142 • E150a • E150b • E150c • E150d • E151 • E152 • E153 • E154 • E155 • E160a • E160b • E160c • E160d • E160e • E160f • E161a • E161b • E161c • E161d • E161e • E161f • E161g • E162 • E163 • E170 • E171 • E172 • E173 • E174 • E175 • E180 • E181

 

[gv:Airh]]
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.