Placas de informação escritas em aranês
Aranês é o nome que recebe no Vale de Aran a língua occitana, própria deste território. É uma variante do dialecto gascão.
O Estatuto da Comunidade Autónoma da Catalunha, de 1978, estabelece que "El habla aranesa será objeto de enseñanza y protección" (A língua aranesa será objecto de ensino e protecção) [art. 3.º]. O aranês é ensinado em todos os níveis do ensino obrigatório e também se utiliza como língua veicular do ensino no Vale de Arão desde 1984. O aranês é idioma co-oficial no Vale de Arão, junto com o catalão e o castelhano, e é a língua utilizada no Conselh Generau d'Aran (Conselho Geral de Arão) e nas câmaras municipais de Vale de Arão. Na atual reforma do Estatuto de Autonomia da Catalunha, consta do art. 6: 5. La llengua occitana, denominada aranès a l'Aran, és la llengua pròpia d'aquest territori i és oficial a Catalunya, d'acord amb el que estableixen aquest Estatut i les lleis de normalització lingüística. (A língua occitana, denominada aranês, é a língua própria daquele território e é oficial na Catalunha, de acordo com o que estabelecem este Estatuto e as leis de normalização lingüística).
O Vale de Arão é o único território de todo o domínio linguístico da Occitânia onde o occitano tem um reconhecimento oficial e protecção institucional. A consequência natural é que é neste território que a língua occitana está mais viva e divulgada entre a população. Se no conjunto da Occitânia francesa a percentagem da população que sabe falar a língua occitana é de 16%, no Arão é superior a 60%. Segundo os dados da última sondagem linguística (2000):
- 35,8% declara que sabe escrever em aranês
- 58,5% declara que sabe ler aranês
- 68,2% declara que sabe falar aranês
- 92,5% declara compreender aranês, ainda que não o fale
- 7,5% declara que não compreende aranês.
editar Principais características evolutivas do gasco-aranês
- aspiração do F latino, que passa a H: focus > huec ("fogo")
- desaparição do N intervocálico: luna > lua ("lua").
- metátese do R : capra > craba ("cabra").
- o R inicial incorpora A: ridere > arrir ("rir").
- vocalização do L final, que pasa a U: mele > mèu ("mel").
- rotacismo do L duplo intervocálico: illa > era ("ela").
- o L duplo final passa a TH: castellum > castel > castèth ("castelo").
editar Quadro comparativo entre algumas línguas românicas
Quadro comparativo entre algumas línguas românicas
| Latim |
Francês |
Português |
Castelhano |
Catalão |
Aranês |
| FESTA |
fête |
festa |
fiesta |
festa |
hèsta |
| LUNA |
lune |
lua |
luna |
lluna |
lua |
| MELE |
miel |
mel |
miel |
mel |
mèu |
| CASTELLUM |
château |
castelo |
castillo |
castell |
castèth |
| ILLA |
elle |
ela |
ella |
ella |
era |
| RIDERE |
rire |
rir |
reir |
riure |
arrir |
| CAPRA |
chèvre |
cabra |
cabra |
cabra |
craba |
editar Ligações externas
 |
A Wikipédia possui o(s) portal(is):
Portal Linguística
{{{Portal2}}}
{{{Portal3}}}
{{{Portal4}}}
{{{Portal5}}}
|
|